By

Gluten na talerzu – jeść, czy nie jeść? Celiakia (choroba trzewna) jest formą reakcji alergicznej, w której stwierdza się nadwrażliwość na gluten – białko zawarte w ziarnach pszenicy, żyta, owsa i jęczmienia. Czy moda na bezglutenowe posiłki jest uzasadniona? Sprawdź.

 

Co to jest celiakia?

Celiakia jest chorobą genetyczną, która objawia się nietolerancją pokarmową na spożyty gluten. Komórki obronne organizmu mylnie rozpoznają gluten jako substancję groźną, i rozpoczynają przeciwko niemu atak. Dlaczego tak się dzieje? Celiakia jest chorobą autoimmunologiczną. W jelicie powstaje stan zapalny, dochodzi do zaniku kosmków jelitowych, przez co proces wchłaniania substancji pokarmowych jest zaburzony.

 

Gluten – co to jest?

Gluten to mieszanina białek roślinnych, gluteniny i gliadyny. Występuje w ziarnach zbóż, takich jak: pszenica, żyto, owies i jęczmień. Produkty bogate w gluten to przede wszystkim makarony, chleb, budyń a także opłatek. Komórki układu immunologicznego osób chorych na celiakię są nadwrażliwe na gluten – traktują go jak substancję obcą i szkodliwą.

Celiakia – przyczyny

  • predyspozycje genetyczne
  • czynniki środowiskowe
  • czynniki immunologiczne

Na zachorowanie na celiakię ma wpływ nie tylko genetyka. To także środowisko i inne zaburzenia immunologiczne. Wykazano, że osoby cierpiące na celiakię częściej chorują na inne schorzenia autoimmunologiczne, np. na chorobę Hashimoto.

 

Celiakia – objawy

Najczęściej występujące objawy celiakii to:

  • biegunka
  • chudnięcie
  • wzdęcie brzucha

Przebieg celiakii może być bardzo różny – od łagodnych do silnych biegunek z odwodnieniem organizmu i zaburzeniami wchłaniania. Postać jelitowa celiakii jest postacią klasyczną. Jednak objawy choroby nie muszą dotyczyć tylko przewodu pokarmowego.

Inne objawy celiakii to: zaburzenia miesiączkowania, niepłodność, osteoporoza i zmiany w stawach, stłuszczenie wątroby,  obrzęki i zmiany skórne – te objawy są związane z zaburzeniami wchłaniania w przewodzie pokarmowym i niedoborem witamin z grupy B, A, D, K, kwasu foliowego i żelaza.

 

Celiakia bezobjawowa

Przebieg choroby jest zróżnicowany. Zdarza się, że niektóre osoby z celiakią nie cierpią na prawie żadne objawy nietolerancji glutenu. W takim wypadku kosmki jelitowe mogą mieć prawidłową strukturę, a jedynym objawem potwierdzającym celiakię jest podwyższona ilość przeciwciał przeciwko glutenowi.

 

Celiakia – rozpoznanie

Doskwierają ci biegunki i wzdęcia po zjedzeniu tostów lub makaronu? Udaj się do internisty na wizytę. Lekarz przeprowadzi z tobą wywiad, ustali możliwą przyczynę dolegliwości pokarmowych, zaproponuje dalszą diagnostykę i leczenie. Nie wprowadzaj sama diety bezglutenowej bez konsultacji z lekarzem.

 

Rozpoznanie celiakii przez lekarza opiera się na podstawie:

  • wywiadu
  • objawów klinicznych
  • wyników badań laboratoryjnych (badanie krwi)
  • badań histopatologicznych wycinków błony śluzowej jelita cienkiego (jeśli jest wskazanie)
  • badań genetycznych

 

 

Celiakia – badanie krwi

Z pobranej próbki krwi wykonuje się badania serologiczne na celiakię. Oznacza się aktywność takich parametrów jak:

  • endomysium mięśni gładich (EmA)
  • transglutaminaza tkankowa (tTG)
  • deamidowana gliadyna (DGP)

Koszt badania serologicznego na celiakię wynosi około 60-90 zł za jeden parametr.

 

Celiakia – badanie histopatologiczne jelita cienkiego

Wycinek błony jelita cienkiego jest pobierany przez lekarza za pomocą kleszczyków podczas endoskopii. U większości chorych na celiakię stwierdza się zanik kosmków jelitowych w różnym stopniu nasilenia. Koszt badania endoskopowego i biopsji to około 300-500 zł.

 

 

Celiakia – badanie genetyczne

Test genetyczny polega na zbadaniu obecności genotypów HLA-DQ2 lub HLA-DQ8, które zawsze posiadają chorzy na celiakię.

Warto zaznaczyć, że dzięki badaniom genetycznym na celiakię można w 100% wykluczyć chorobę, ale nie można w 100% potwierdzić celiakii. Dzięki badaniom genetycznym można określić, czy ma się predyspozycje do zachorowania na celiakię. Sam pozytywny wynik (bez objawów celiakii) nie świadczy o chorobie.

Badanie genetyczne na chorobę trzewną zalecane jest dla osób, których bliscy chorują na celiakię – dzięki temu można sprawdzić, czy choroba została ci przekazana genetycznie. Koszt badania genetycznego na celiakię to około 280-350 zł.

 

Celiakia – leczenie

Dieta bezglutenowa (dieta eliminacyjna) jest najważniejszą metodą leczenia. Czy wiesz, że spożycie nawet najmniejszej ilości glutenu może spowodować objawy chorobowe u osób chorych? Przestrzeganie diety bezglutenowej uchroni cię przed nieprzyjemnymi objawami choroby.

W niektórych sytuacjach konieczna jest także suplementacja diety witaminami z grupy B, A, D i K, żelazem i kwasem foliowym.

 

Czy da się wyleczyć z celiakii?

Celiakia jest chorobą autoimmunologiczną i niestety wciąż nie ma na nią skutecznego lekarstwa. Dieta bezglutenowa, czyli dieta eliminacyjna, leczy objawy, ale nie leczy przyczyn celiakii– mimo to jest obecnie jedyną metodą leczenia celiakii.

 

Produkty zawierające gluten:

  • mąka pszenna, żytnia, jęczmienna
  • pieczywo pszenne, żytnie, mieszane, wielozbożowe
  • płatki pszenne, owsiane, żytnie, jęczmienne
  • kasza jęczmienna
  • pęczak jęczmienny
  • makarony
  • kaszki błyskawiczne zbożowe
  • bułka tarta
  • pyzy
  • budynie
  • opłatek
  • proszek do pieczenia

 

 

Celiakia – czego nie można pić?

  • Kawa jest produktem bezglutenowym, jednak kawy smakowe i napoje z dodatkiem kawy mogą zawierać gluten.
  • Picie alkoholu a celiakia – w sklepach dostępne są alkohole bezglutenowe, więc jeśli wybierasz się na grilla ze znajomymi – koniecznie wybierz piwo bezglutenowe. Jeśli chodzi o wódkę, to jedynie wódka z ziemniaków nie zawiera glutenu. Musisz zrezygnować z picia alkoholi fermentowanych, bo sam proces fermentacji nie usuwa glutenu.

 

Czy na diecie bezglutenowej można schudnąć?

Dieta bez glutenu opiera się na wykluczeniu pszenicy jako głównego źródła węglowodanów. Jeśli nie zastąpisz jej czymś innym – to się może udać! Pamiętaj, by skonsultować jadłospis z dietetykiem, który oceni która dieta jest dla ciebie najlepsza.

W jakich sytuacjach dieta bezglutenowa może nie zadziałać?

Dieta może nie działać, jeśli nietolerancja glutenu nie jest przyczyną twojego problemu. Zanim zdecydujesz się na dietę bezglutenową – zapisz się do lekarza na wizytę w celu dokładnej diagnostyki twoich problemów żołądkowych.

Choroby często mylone z celiakią:

  • nietolerancja laktozy
  • nietolerancja fruktozy
  • SIBO (zespół przerostu bakterii w jelicie cienkim)

 

Nieleczona celiakia

Powikłania nieleczonej celiakii mogą dotykać nie tylko przewód pokarmowy, ale też układ nerwowy czy endokrynowy. Najczęstsze powikłania celiakii:

 

  • zapalenie jelita cienkiego
  • nowotworzenie (rak jelita cienkiego, ale także rak gardła)
  • zaburzenia wchłaniania wapnia (osteoporoza, złamania kości)
  • zaburzenia cyklu miesiączkowego (brak miesiączki)
  • awitaminoza
  • anemia z niedoboru żelaza

 

Moda na dietę bezglutenową

To, że ktoś się czuje dobrze na diecie bezglutenowej, nie musi oznaczać, że jest uczulony na gluten i że jest to dieta cud. Taka reakcja może być wynikiem efektu placebo. Dieta bezglutenowa jest zdrowa przede wszystkim dla osób chorych na celiakię. Osoby zdrowe z medycznego punktu widzenia nie muszą stosować tej diety. Dlaczego stała się tak bardzo popularna? Dieta bezglutenowa polega na eliminacji z jadłospisu chleba, makaronów i płatków z glutenem, które zawierają dużo węglowodanów, przez które tyjesz. Brzmi banalnie, ale między innymi właśnie przez te produkty, kobiety mają problem z utratą wagi.

 

Dodaj komentarz

Bądź pierwszy!

Powiadom o
wpDiscuz