By

 

Coraz częściej słyszy się o schorzeniach tarczycy. Dotykają one ludzi w każdym wieku. W artykule przedstawiamy fakty i obalamy mity na temat tarczycy. Czy każdy ją ma? Co to jest nadczynność i niedoczynność tarczycy?

 

Co to jest tarczyca?

Tarczyca jest pojedynczym gruczołem wydzielniczym, który wraz z innymi narządami reguluje gospodarkę hormonalną organizmu człowieka. Znajduje się poniżej krtani, jest zbudowana z dwóch płatów oraz łączącej je cieśni. W jej okolicy leżą także przytarczyce, czyli gruczoły odpowiadające za stężenie wapnia we krwi.

 

Funkcja tarczycy

Gruczoł pełni funkcję wydzielniczą. Hormony tarczycy to tyroksyna (T4), trójjodotyronina, zwana także trijodotyroniną (T3) oraz kalcytonina. Hormony regulują funkcjonowanie większości układów, w tym układu rozrodczego i kostnego, dlatego niezwykle trudno jest wyszczególnić efekty ich działań na poszczególne komórki. Funkcje hormonów najlepiej można dostrzec dopiero w przypadku nadczynności lub niedoczynności tarczycy i zaburzeń w ich wydzielaniu. To między innymi tarczyca ma wpływ na Twoją wagę, wygląd skóry czy ogólne samopoczucie.

 

Jod a tarczyca

Do produkcji hormonów tarczycy potrzebny jest jod. Na terenach Polski mamy niedobór tego pierwiastka, dlatego sól kuchenna dostępna w sklepach jest przeważnie jodowana. Wybieraj produkty bogate w jod – wzbogać swoją dietę o ryby morskie, kefir lub maślankę. Dostępne są także suplementy diety zawierające jod.

Choroby tarczycy

Niedoczynność tarczycy 

Spowodowana niedostateczną produkcją i wydzielaniem hormonów, co prowadzi do spowolnienia procesów metabolicznych, w wyniku których tyjesz.

Nadczynność tarczycy

Charakteryzuje się nadprodukcją hormonów. Ich stężenie przekracza dzienne zapotrzebowanie organizmu.

Inne zaburzenia

Mają najczęściej charakter chorób autoimmunologicznych. Mogą doprowadzać zarówno do nadczynności jak i niedoczynności.

  • Zapalenie tarczycy Hashimoto – cechy niedoczynności tarczycy
  • Choroba Gravesa-Basedowa – cechy nadczynności tarczycy

 

Co to jest wole tarczycy?

Powiększenie tarczycy jest obecnie nazywane wolem, jednak ten termin tyczy się także obecności guzków w tarczycy o prawidłowych rozmiarach. Istnieje kilka rodzajów woli tarczycy:

-wole miąższowe – powiększenie tarczycy jest jednolite, brak obecności wyodrębnionych guzków

-wole guzkowe – obecność jednego lub kilku guzków w narządzie. Tego typu zmiany rozwijają się w niepowiększonym narządzie.

Oprócz tego wyodrębnić możemy wole toksyczne, nietoksyczne oraz zamostkowe i naczyniowe.

 

Leczenie zależy od rodzaju wola i stanu ogólnego organizmu. Polega na doustnym przyjmowaniu jodu, l-tyroksyny lub usunięcia operacyjnego zmian.

 

Jak odróżnić niedoczynność od nadczynności tarczycy?

Objawy obu schorzeń są przeciwstawne, dlatego już na pierwszy rzut oka można określić, czy to nadczynność czy niedoczynność tarczycy.

Charakterystycznymi objawami niedoczynności tarczycy są obrzęki, bladość skóry oraz spadek metabolizmu.

Jeśli chodzi o objawy nadczynności gruczołu, to wyglądają one dokładnie odwrotnie. Skóra jest wilgotna i ciepła a metabolizm przyśpieszony; nie występują obrzęki.

W tabeli przedstawione zostały objawy różnicujące oba schorzenia.

 

 

Niedoczynność tarczycy

Nadczynność tarczycy

Skóra

Chłodna, szorstka, blada Ciepła, wilgotna

Włosy

Tendencja do wypadania Tendencja do wypadania

Obrzęki

Częste, w obrębie twarzy, rąk Rzadko, mogą wynikać z problemów krążeniowych

Powieki

Obrzęk powiek Retrakcja powiek

Potliwość

Zmniejszona Zwiększona

Rytm serca

Zwolniony Przyśpieszony

Stolce

Zaparcia Biegunki

Stawy

Bolesne Niebolesne

Niedokrwistość

Często Rzadko

Wole

Niecharakterystyczne Niecharakterystyczne

Tabela 1. Wybrane objawy niedoczynności i nadczynności tarczycy.

 

Jak zbadać tarczycę i hormony tarczycy?

Czujesz, że możesz mieć problemy z tarczycą? Poproś lekarza pierwszego kontaktu o skierowanie na badanie stężenia TSH.

Diagnostyka opiera się na wywiadzie z pacjentem, badaniu klinicznym i badaniach dodatkowych. Ocenia się budowę narządu i funkcję wydzielniczą.

Do oceny struktury narządu zaleca się wykonać badanie USG tarczycy, które jest nieinwazyjne, nie boli i pozwala wykryć większość schorzeń.

Jeśli w obrazie USG lekarz stwierdzi nieprawidłowości, wskazana może się okazać biopsja tarczycy. Ma ona szczególnie duże znaczenie w przypadku podejrzenia choroby nowotworowej.

Funkcję wydzielniczą ocenia się za pomocą badań laboratoryjnych stężenia hormonów z krwi. Bada się poziom TSH, którego podwyższone stężenie świadczyć może o niedoczynności tarczycy. Analogicznie, obniżone stężenie nasuwa podejrzenie nadczynności narządu. Różnicując schorzenia tarczycy należy także zbadać stężenie FT4. Wysokie wartości tego parametru świadczyć mogą o nadczynności, niskie zaś o niedoczynności tarczycy.

Niezwykle istotnym parametrem w diagnostyce chorób autoimmunologicznych tarczycy jest także stężenie przeciwciał anty-TPO.

 

Kiedy badać TSH?

Podejrzewasz u siebie zaburzenia w pracy tarczycy? Wypadają ci włosy i skóra się bardzo przesusza? Poproś swojego lekarza pierwszego kontaktu o skierowanie na badanie. Badanie poziomu TSH powinno wszystko wyjaśnić. Można je wykonać w każdym wieku.

Nie ma znaczenia w której fazie cyklu miesiączkowego będziesz podczas badania, ważne by na badanie przyjść na czczo, czyli zrezygnować ze śniadania i kawy.

Jeśli zmagasz się z niedoczynnością lub nadczynnością tarczycy, to badanie poziomu TSH należy wykonywać co kilka tygodni lub miesięcy by monitorować skuteczność leczenia.

 

Rak tarczycy

Spośród wszystkich gruczołów wydzielniczych, nowotwory złośliwe dotyczą przede wszystkim tarczycy. Najczęściej diagnozowanymi nowotworami złośliwymi tarczycy są: rak wywodzący się z komórek pęcherzykowych, rzadziej rak wywodzący się z komórek C, który produkuje kalcytoninę oraz chłoniak, który występuje sporadycznie.

Sposób leczenia zależy od postaci nowotworu oraz indywidualnego stanu pacjenta; leczenie może być zachowawcze lub inwazyjne. Leczenie inwazyjne polega na interwencji chirurgicznej. Usunięcie tarczycy, czyli tyreoidektomia może być częściowa lub całkowita. Po takiej operacji konieczne jest przyjmowanie hormonów do końca życia.

 

Jak dbać o tarczycę?

  1. Wykonuj raz do roku kontrolne badanie poziomu TSH
  2. Wzbogać swoją dietę o produkty bogate w jod – ryby morskie, pomidory
  3. Wybierz wakacje nad morzem zamiast górskich wędrówek. To tam jest najwięcej jodu!
  4. Nie bój się słońca! Spędzaj czas aktywnie, unikaj stresów i dbaj o siebie

Chora tarczyca – rokowanie

Wcześnie rozpoznana i prawidłowo leczona niedoczynność lub nadczynność tarczycy nie prowadzi do zaburzeń trybu życia. W przypadku nierozpoznania schorzenia lub zaprzestania leczenia, może dojść do pogorszenia się stanu ogólnego organizmu a nawet śpiączki czy otępienia.

 

Dodaj komentarz

Bądź pierwszy!

Powiadom o
wpDiscuz